این مطالب توسط بهترین پزشکان زنان و زایمان و داخلی در تیم علمی مطب چی بررسی و از نظر علمی تأیید شده اند.
دوران بارداری با تغییرات فراوانی در بدن همراه است. تغییراتی که بعضی از آن ها ممکن است برای مادر آزاردهنده و نگران کننده باشند.
نفخ و یبوست در بارداری از شایع ترین مشکلات گوارشی در این دوران هستند که می توانند کیفیت زندگی روزانه مادر را تحت تأثیر قرار دهند.
در این صفحه از مطب چی، همراه ما باشید تا با علت ها، علائم و راهکارهای خانگی و پزشکی برای مدیریت نفخ و یبوست در بارداری آشنا شوید تا بتوانید مسیر شیرین حاملگی را با آرامش بیشتری طی کنید.
| راهنمای مادران باردار |
پاسخ علمی و کوتاه |
| علت نفخ شکم در بارداری چیست؟ |
نفخ شکم در بارداری معمولا به دلیل افزایش هورمون پروژسترون، کند شدن حرکات روده و فشار رحم به دستگاه گوارش ایجاد میشود و در اغلب موارد طبیعی است. |
| درمان نفخ و یبوست در بارداری چیست؟ |
مؤثرترین درمان شامل افزایش مصرف فیبر و مایعات، تحرک ملایم، اصلاح رژیم غذایی و در صورت نیاز استفاده از داروهای مجاز با نظر پزشک است. |
| یبوست بارداری تا چه حد طبیعی است؟ |
یبوست خفیف یا مقطعی در دوران بارداری شایع و معمولاً طبیعی است، به ویژه اگر بدون درد شدید یا علائم هشداردهنده باشد. |
| چه زمانی یبوست بارداری خطرناک است؟ |
اگر یبوست بیش از چند روز ادامه پیدا کند یا با درد شدید شکم، خون در مدفوع، تهوع مداوم یا کاهش اشتها همراه باشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد. |

نفخ و یبوست در بارداری چیست و چرا برای بسیاری از مادران اتفاق میافتد؟
در دوران بارداری، دستگاه گوارش تحت تأثیر تغییرات هورمونی و فیزیکی قرار میگیرد. نتیجه این تغییرات، بروز نشانه هایی مثل نفخ شکم و یبوست است که برای بسیاری از خانم های باردار آزاردهنده میشود. شناخت دقیق این وضعیت کمک می کند بدانید کدام علائم طبیعی هستند و کدام نیاز به توجه بیشتری دارند.
نفخ شکم در بارداری چگونه خودش را نشان میدهد؟
نفخ شکم به صورت احساس پری، کشیدگی یا تجمع گاز در شکم بروز می کند. این حالت ممکن است بعد از غذا خوردن یا در ساعات پایانی روز بیشتر احساس شود و گاهی با صدا های روده یا سفت شدن شکم همراه باشد.
یبوست در بارداری چرا ایجاد میشود و تا چه حد طبیعی است؟
کند شدن حرکات روده در بارداری باعث میشود دفع مدفوع سخت تر و با فاصله زمانی بیشتر انجام شود.
این وضعیت در اغلب موارد طبیعی است و به ویژه در سه ماهه اول و سوم بارداری بیشتر دیده می شود.
با این حال، یبوست شدید یا طولانی مدت نیاز به بررسی دارد.
چه شرایطی نفخ و یبوست را در بارداری شدیدتر میکند؟
برخی شرایط میتوانند باعث شوند علائم گوارشی شدید تر از حالت معمول شوند، از جمله:
تغییرات هورمونی (پروژسترون)
افزایش هورمون پروژسترون در بارداری باعث شل شدن عضلات دستگاه گوارش میشود. این موضوع سرعت هضم غذا را کاهش میدهد و میتواند منجر به تجمع گاز، نفخ شکم و سختتر شدن دفع شود.
رشد رحم و فشار به رودهها
با بزرگتر شدن رحم، فضای رودهها محدود میشود. این فشار فیزیکی میتواند حرکت طبیعی روده را مختل کرده و احساس نفخ یا یبوست را در ماههای بعدی بارداری تشدید کند.
تحرک کم در دوران بارداری
کاهش فعالیت بدنی، به ویژه در افرادی که استراحت بیشتری دارند، باعث کند شدن حرکات روده میشود. حتی پیادهروی سبک روزانه میتواند به بهبود عملکرد گوارش کمک کند.
مصرف مکملهای بارداری
مکملهایی مانند آهن و کلسیم برای سلامت مادر و جنین ضروری هستند، اما در برخی افراد میتوانند باعث سفت شدن مدفوع و تشدید یبوست شوند و نیاز به تنظیم دوز یا رژیم غذایی داشته باشند.

علائم و ویژگیهای نفخ و یبوست در بارداری
تجربه نفخ یا یبوست در بارداری همیشه به معنی وجود مشکل جدی نیست، اما شناخت تفاوت بین علائم طبیعی و نشانههای هشداردهنده کمک میکند با خیال راحتتری این دوران را پشت سر بگذارید.
نشانه های طبیعی نفخ و یبوست در دوران بارداری
در بسیاری از خانمهای باردار، نفخ و یبوست به صورت تدریجی و بدون درد شدید ظاهر میشود.
احساس سنگینی شکم بعد از غذا، کاهش تعداد دفعات اجابت مزاج، سفت شدن مدفوع یا افزایش گاز روده از نشانه هایی هستند که ممکن است طبیعی محسوب شوند.
این علائم اغلب با تغییر رژیم غذایی، نوشیدن آب کافی و کمی تحرک قابل کنترل اند.
چه زمانی نفخ یا یبوست در بارداری نگران کننده میشود؟
اگر نفخ یا یبوست از حالت خفیف خارج شود و بیش از چند روز ادامه پیدا کند، یا با درد شدید شکم، تهوع مداوم، استفراغ، خون در مدفوع یا کاهش اشتها همراه باشد، دیگر نباید آن را طبیعی تلقی کرد. این شرایط می تواند نشانه نیاز بدن به بررسی پزشکی یا تغییر در روند مراقبت های حاملگی باشد.
نفخ یا یبوست شدید و مداوم در بارداری نشانه چیست؟
در مواردی، شدت گرفتن این علائم می تواند به مشکلات گوارشی زمینه ای، حساسیت به مکمل های بارداری یا نیاز به تنظیم داروها مرتبط باشد.
همچنین یبوست شدید و طولانی مدت ممکن است باعث بروز درد، هموروئید یا احساس ناراحتی دائمی شود.
در چنین شرایطی، بررسی توسط پزشک زنان یا گوارش بهترین و ایمن ترین تصمیم است.
Constipation during pregnancy is thought to be due to decreased smooth muscle motility in the bowel caused by normal increases in progesterone. Treatment for constipation includes dietary modifications, including increased fiber and fluid intake, stool softeners, and laxatives.
یبوست در دوران بارداری ممکن است به دلیل کاهش حرکات عضلات صاف روده رخ میدهد که این وضعیت ناشی از افزایش طبیعی هورمون پروژسترون است.
درمان یبوست در بارداری شامل اصلاح رژیم غذایی (افزایش مصرف فیبر و مایعات)، استفاده از نرمکنندههای مدفوع و در صورت لزوم ملینها با نظر پزشک میشود.
منبع مطالعه علمی برای نفخ و یبوست در بارداری

نفخ و یبوست در کدام ماههای بارداری شایع تر است؟
نفخ و یبوست ممکن است در هر مرحله از بارداری ظاهر شوند، اما شدت، علت و راهکار مدیریت آن ها در هر سه ماهه متفاوت است. جدول زیر به شما کمک می کند با خیال راحت تری شرایط خود را ارزیابی کنید.
| 9 ماه بارداری |
علت رایج نفخ و یبوست |
نکات کاربردی |
| سه ماهه اول |
افزایش هورمون پروژسترون باعث کاهش سرعت گوارش میشود و از هفتههای ابتدایی ممکن است نفخ یا یبوست ظاهر شود. |
پیاده روی سبک، مصرف غذاهای پر فیبر و نوشیدن آب کافی میتواند علائم را کاهش دهد. در این دوره، احساس نفخ ممکن است اولین نشانه بارداری باشد. |
| سه ماهه دوم |
رشد جنین و فشار بیشتر به رودهها، بهعلاوه ادامه مصرف مکملها (آهن، کلسیم)، احتمال بروز یا تشدید این علائم را افزایش میدهد. |
توصیه میشود وعدههای غذایی کوچکتر میل شود، مصرف لبنیات نفاخ کاهش یابد و از دمنوشهای مجاز مثل نعناع یا زیره کمک بگیرید. |
| سه ماهه سوم |
فشار رحم به حداکثر میرسد، تحرک بدنی ممکن است کمتر شود و برخی داروها ممکن است یبوست را تشدید کنند. |
اگر یبوست با درد شدید شکم یا خونریزی همراه بود، قطعا با پزشک مشورت کنید. یبوست مزمن در اواخر بارداری نیاز به بررسی تخصصی دارد. |
درمان سریع نفخ و یبوست برای خانم های حامله
نفخ و یبوست در بارداری اگرچه شایع هستند، اما رها کردن آنها می تواند کیفیت زندگی مادر را به شدت پایین بیاورد. خوشبختانه در اغلب موارد، با چند اقدام ساده و ایمن میتوان این مشکلات گوارشی را کنترل کرد بدون آسیب به جنین.
در این ویدیو توضیح دادهایم که چگونه میتوان با درمانهای طبیعی یبوست مانند مصرف کیوی، سیب، لیمو و سایر خوراکیهای پرفیبر، به بهبود عملکرد روده و کاهش یبوست کمک کرد. البته تأکید میکنیم که رعایت دستورات پزشکی و نظر پزشک همواره در اولویت است و روشهای طبیعی باید بهعنوان راهکار کمکی استفاده شوند.
همچنین برای دیدن محبوب ترین رژیم های غذایی در جهان می توایند به این صفحه ما نیز مراجعه کنید و از مطالب ما دیدن کنید.
فعال بودن میتواند به پیشگیری از یبوست در دوران بارداری کمک کند. فیبر بیشتری را در رژیم غذایی خود بگنجانید. مواد غذایی سرشار از فیبر مانند میوهها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل را انتخاب کنید. با تأیید پزشک خود، میتوانید استفاده از مکملهای فیبر مانند متاموسیل (Metamucil) یا سیتروسل (Citrucel) را نیز در نظر بگیرید.
بر اساس منابع معتبر پزشکی Mayo Clinic
درمان خانگی و بیخطر برای نفخ در بارداری
برای کاهش نفخ شکم در بارداری، قبل از هر چیز باید به سبک غذا خوردن توجه کنید.
آهسته غذا خوردن، حذف نوشابه و خوراکی های نفاخ، و تقسیم وعده های غذایی به حجم های کوچک تر کمک زیادی میکند.
دمنوش های ملایم مانند دمنوش نعناع یا رازیانه (در حد متعادل) و پیاده روی کوتاه بعد از غذا از مؤثرترین راه های خانگی درمان نفخ در بارداری هستند.
درمان فوری نفخ و یبوست در دوران بارداری
در شرایطی که نفخ یا یبوست آزاردهنده شده و نیاز به تسکین سریع دارید، اصلاح وعده غذایی آخر روز، مصرف مایعات گرم و تحرک ملایم می تواند اثر فوری برای درمان مشکلات گوارشی داشته باشد.
در مواردی مثل یبوست بعد از انتقال جنین یا نفخ شدید اوایل بارداری، خود درمانی توصیه نمی شود و بهتر است قبل از مصرف هر روش خاص، با پزشک مشورت شود.
داروهای مجاز و داروهای ممنوع در بارداری
برخی داروهای ضد نفخ یا ملینها ممکن است در بارداری مجاز باشند، اما مصرف خودسرانه آن ها خطرناک است.
داروی مجاز برای نفخ بارداری یا یبوست فقط باید با نظر پزشک انتخاب شود. داروهای قوی، تنقیه، یا ملین های تحریک کننده میتوانند باعث انقباضات رحمی یا مشکلات گوارشی شوند.
اگر یبوست شدید یا نفخ مداوم دارید، مراجعه به پزشک بهترین و امن ترین تصمیم است.
درمان نفخ و یبوست با یوگا
بر پایه شواهد علمی نشان میدهد که حرکات ملایم یوگا با فعال سازی سیستم پاراسمپاتیک، کاهش هورمونهای استرس و افزایش حرکات دودی روده، به بهبود عملکرد دستگاه گوارش کمک می کنند.
مطالعات فیزیولوژیک ثابت کردهاند که وضعیتهای خاص یوگا باعث افزایش جریان خون احشایی و تحریک عصب واگ میشوند که نقش کلیدی در تنظیم هضم و دفع دارد.
حرکات ایمن و علمی مانند:
- پوانا موکت آسانا
- مالاسانا اصلاح شده
- تنفس دیافراگمی آهسته (در صورت نداشتن منع پزشکی)
می توانند به طور مؤثر نفخ شکم را کاهش داده و یبوست را در دوران بارداری یا به صورت عمومی بهبود دهند.
برای درمان یبوست و نفخ در این دوران خانم ها چه بخورند و چه نخورند؟
تغذیه در دوران بارداری نقش مستقیم در کاهش یا تشدید نفخ و یبوست در بارداری دارد. با انتخاب درست غذاها میتوان بدون دارو، بخش زیادی از این مشکلات گوارشی را کنترل کرد. اما برای خوردن هر کدام حتما با بهترین دکتر تغذیه مشورت کنید.
| دسته بندی |
چی بخوریم؟ (کمک کننده) |
چی نخوریم؟ (تشدید کننده) |
| برای نفخ در بارداری چی بخوریم؟ |
برنج ساده، سیب پخته، موز رسیده، ماست پروبیوتیک، نان سبوسدار سبک
این غذاها هضم آسان تری دارند و فشار کمتری به روده وارد میکنند.
|
غذا های چرب، سرخکردنی، فستفود
باعث کند شدن گوارش و افزایش گاز روده می شوند.
|
| چه غذاهایی باعث نفخ در بارداری میشوند؟ |
سبزیجات پخته، سوپ ساده، عدس خوب پختهشده
پخت کامل غذاها نفاخ بودن آنها را کمتر میکند.
|
حبوبات خام یا نیمپز، کلم، گلکلم، نوشابه
این مواد از شایعترین غذاهای نفاخ در بارداری هستند.
|
| غذاهای مفید برای نفخ و یبوست |
آلو، انجیر، سبزیجات پخته، جو دوسر
سرشار از فیبر محلول و مؤثر در درمان یبوست بارداری.
|
نان سفید، برنج سفید زیاد، شیرینی صنعتی
فیبر کم دارند و یبوست را تشدید میکنند.
|
| نوشیدنیها، فیبر و تحرک |
آب کافی، دمنوش نعناع یا رازیانه، پیادهروی سبک
ترکیب آب + تحرک بهترین راه طبیعی برای کاهش نفخ شکم در بارداری است.
|
چای پررنگ، قهوه زیاد، کم تحرکی
باعث کمآبی روده و تشدید یبوست میشوند.
|
اگر با رعایت این موارد باز هم دچار نفخ شدید در بارداری یا یبوست شدید هستید، بهتر است با بهترین دکتر زنان و زایمان یا دکتر داخلی مشورت کنید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
در بیشتر موارد، نفخ و یبوست در بارداری با اصلاح تغذیه و سبک زندگی قابل کنترل است. اما بعضی نشانهها میتوانند علامت این باشند که بدن شما به بررسی تخصصی نیاز دارد و نباید نادیده گرفته شوند.
چه علائمی نیاز به ویزیت پزشک زنان یا گوارش دارند؟
اگر هرکدام از علائم زیر را تجربه میکنید، بهتر است بدون تأخیر با پزشک مشورت کنید:
- نفخ شدید و مداوم که با تغییر رژیم غذایی بهتر نمیشود
- یبوست بیش از ۳ تا ۴ روز همراه با درد شکم
- وجود خون در مدفوع یا درد هنگام دفع
- تهوع یا استفراغ مداوم همراه با نفخ شکم
- کاهش اشتها یا احساس ضعف شدید
این نشانهها می توانند با یبوست شدید در بارداری، حساسیت به مکملها یا مشکلات گوارشی زمینه ای مرتبط باشند.
اگر علائم خفیف باشد چه کنیم؟
در صورتی که نفخ یا یبوست خفیف است و زندگی روزمره شما را مختل نکرده، با اقدامات ساده قابل کنترل است:
- افزایش مصرف آب و فیبر غذایی
- پرهیز از غذاهای نفاخ در بارداری
- پیادهروی سبک روزانه برای فعال شدن رودهها
- استفاده از دمنوشهای مجاز ضد نفخ با نظر پزشک
در این شرایط نیازی به دارو نیست و بدن بهتدریج با تغییرات بارداری سازگار میشود. اما بهتر است حتما با دکتر خود این موضوع را در میان گذاشته تا خطری برای سلامت مادر یا جنین نباشد.
اگر علائم شدید یا مزمن شد، چه اقداماتی لازم است؟
وقتی علائم شدید، طولانیمدت یا آزاردهنده شوند، خوددرمانی میتواند مشکل را بدتر کند. در این مرحله، پزشک با بررسی شرایط بارداری، داروهای مصرفی و وضعیت گوارش، بهترین تصمیم درمانی را میگیرد.
جمع بندی و قدم بعدی برای مادران باردار
نفخ و یبوست در بارداری معمولا بخشی از تغییرات طبیعی بدن هستند، اما نباید درد و ناراحتی شما را نادیده گرفت. اگر با رعایت توصیههای تغذیهای و سبک زندگی همچنان دچار مشکل هستید، مشورت با پزشک بهترین و ایمنترین انتخاب است.
برای بررسی دقیقتر شرایط خود، میتوانید از لیست بهترین پزشکان زنان یا گوارش در مطب چی استفاده کنید و در صورت نیاز، نوبت مشاوره آنلاین یا حضوری بگیرید.
سوالات متداول درباره نفخ و یبوست در بارداری
آیا نفخ زیاد میتواند نشانه بارداری باشد؟
بله، در برخی از خانمها بهدلیل افزایش هورمون پروژسترون در اوایل بارداری، نفخ میتواند یکی از علائم اولیه باشد. با این حال، تنها با نفخ نمیتوان بارداری را تشخیص داد.
نفخ شکم در بارداری از کی شروع میشود؟
نفخ معمولاً از هفتههای ابتدایی بارداری آغاز میشود و ممکن است تا سهماهه سوم ادامه یابد. این حالت به دلیل تغییرات هورمونی و فشار رحم به رودهها ایجاد میشود.
آیا نفخ در بارداری خطرناک است؟
در اغلب موارد، نفخ در بارداری طبیعی است. اما اگر با درد شدید، تهوع، استفراغ یا خونریزی همراه باشد، لازم است به پزشک مراجعه کنید.
نفخ بعد از انتقال جنین خطرناکه؟
نفخ بعد از انتقال جنین اغلب به علت داروهای هورمونی یا تغییرات طبیعی بدن است و معمولاً خطرناک نیست. در صورت همراه بودن با درد زیاد یا خونریزی، بررسی پزشکی توصیه میشود.
یبوست بارداری تا چه زمانی طبیعی است؟
یبوست خفیف در تمام طول بارداری شایع است. اما اگر این مشکل بیش از چند روز ادامه یابد یا همراه با درد شکمی یا خون در مدفوع باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.
برای نفخ معده در بارداری چی بخوریم؟
برای کاهش نفخ، مصرف غذاهای سبک، کمچرب، پرهیز از نوشابه، حبوبات نفاخ و شیرینیهای مصنوعی توصیه میشود. دمنوش نعناع، رازیانه و پیادهروی سبک نیز مفید است.
درمان سریع یبوست در دوران بارداری چیست؟
بهترین روش شامل مصرف فیبر کافی (مثل سبزیجات و آلو)، نوشیدن آب زیاد، تحرک منظم و در صورت نیاز استفاده از ملینهای مجاز با مشورت پزشک است.